Het nieuwe infrastructuurbeleidsplan van het GO! is een belangrijk en moedig signaal. Het erkent wat al langer duidelijk is: de noden zijn groot, de middelen schaars en de klassieke manier van investeren volstaat niet meer. Door te werken met tienjarenplannen, total cost of ownership en gedeeld gebruik, verschuift de focus terecht van ad-hoc probleemoplossing naar strategische keuzes.
Dat de staat van veel schoolgebouwen vandaag zorgwekkend is en dat de beschikbare infrastructuurmiddelen structureel tekortschieten, staat buiten kijf. Jarenlange onderfinanciering heeft geleid tot een patrimonium dat op vele plaatsen dringend renovatie of vervanging vraagt. Net daarom is de keuze van het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap om strategischer te plannen en middelen te bundelen zo relevant.
Tegelijk biedt deze nieuwe koers een uitgelezen kans om het perspectief verder open te trekken. Want scholen zijn meer dan infrastructuur voor onderwijs. Ze zijn of kunnen ruimtelijke en maatschappelijke knooppunten zijn, die een wijk mee vormgeven.
In een Vlaanderen waar ruimte schaars is, functies onder druk staan en publieke investeringen steeds zwaarder moeten renderen, is het logisch om scholen niet langer louter vanuit onderwijs te benaderen. Een schoolsite is geen eiland. Ze maakt deel uit van een wijk, een dorp, een stedelijk weefsel.
Wanneer we scholen bekijken als plekken van ontmoeting, ontstaan nieuwe mogelijkheden: sport, cultuur, zorg, jeugdwerking, levenslang leren, lokale dienstverlening. Niet als extra’s bovenop onderwijs, maar als versterkende functies die samen meer maatschappelijke waarde creëren. Het denken rond brede scholen wijst al in die richting, maar de echte hefboom zit in het structureel verbinden van ruimte, beleid en partnerschappen.
Het stimuleren van gedeeld gebruik is een noodzakelijke stap, maar blijft te beperkt wanneer het enkel gaat over het openstellen van infrastructuur buiten de schooluren. Echte impact ontstaat pas wanneer niet alleen het gebruik, maar ook regie, investeringen en kosten gedeeld worden, precies omdat de financiële druk op schoolinfrastructuur vandaag zo hoog is.
Dat veronderstelt dat steden en gemeenten vanaf het begin volwaardig mee aan tafel zitten. Niet als toevallige gebruiker, maar als mede-architect van de ruimtelijke visie. Wanneer onderwijs, lokale besturen en andere publieke partners samen plannen maken, wordt infrastructuur geen kostenpost van één actor, maar een gedeelde investering in leefkwaliteit, veerkracht en innovatie.
Veel schoolpatrimonium bezit vandaag een onderschat potentieel. Niet alleen technisch of energetisch, maar vooral ruimtelijk: ligging, schaal, bereikbaarheid en relatie met de buurt. Mits afstemming met stadsontwikkeling, mobiliteit en publieke voorzieningen kunnen renovaties en nieuwbouwprojecten meer opleveren dan betere klaslokalen alleen.
Door scholen te benaderen als onderdeel van een bredere gebiedsontwikkeling, ontstaat ruimte voor kruisbestuiving: tussen onderwijs en innovatie, tussen publieke en private partners, tussen leren en leven. Dat vraagt een andere manier van denken, vertrekken vanuit ruimte en samenleving, en van daaruit het onderwijsprogramma versterken.
Het nieuwe infrastructuurbeleidsplan van het GO! zet een belangrijke stap richting meer efficiëntie en duurzaamheid. De volgende stap is om die strategie expliciet te verbinden met bredere maatschappelijke en ruimtelijke ambities.
Scholen kunnen en moeten uitgroeien tot plekken waar innovatie tastbaar wordt, waar gedeelde ruimte nieuwe vormen van samenwerking mogelijk maakt, en waar wijken sterker van worden. Dat gesprek reikt verder dan onderwijs alleen. Het gaat over hoe we publieke ruimte organiseren, hoe we middelen slimmer inzetten en hoe we samen bouwen aan toekomstbestendige plekken voor leren, ontmoeten en samenleven.
Misschien is dit wel het juiste moment om dat gesprek ook over de grenzen van onderwijs heen te voeren en te verkennen hoe scholen kunnen functioneren als katalysator voor bredere maatschappelijke innovatie.
